Stanowisko Stowarzyszenia Gmin Górniczy w Polsce z dnia 30 września 2019r.
W sprawie: poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo geologiczne i górnicze oraz ustawy o udostępnianiu informacji o środowi-sku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Zarząd Stowarzyszenia Gmin Górniczy w Polsce, po zapoznaniu się z projektem ustawy o zmianie ustawy – Prawo geologiczne i górnicze oraz ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko opublikowanego przez Kancelarię Sejmu na stronie internetowej w dniu 9 września 2019r., wyraża stanowczy sprzeciw wobec zapisów projektu.
W projekcie mowa jest o wprowadzeniu postępowania mającego na celu wydanie decyzji o utworzeniu obszaru specjalnego przeznaczenia
w zakresie wydobywania węgla kamiennego lub węgla brunatnego ze złóż o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej. Postępowanie
to wyprzedzałoby zarówno postępowanie o środowiskowych uwarunkowaniach jak i same postępowanie koncesyjne.
Obawy budzą zapisy:
art. 42a ust.1 – Ustanowienie obszaru specjalnego przeznaczenia, może ograniczyć udział mieszkańców i samorządów w procesie decydowania o po-wstaniu kopalni. Wyznaczenie takiego obszaru zawiesza obowiązywanie prawa miejscowego, jakim jest plan zagospodarowania przestrzennego.
W takiej sytuacji wiążące stają się decyzje administracyjne (nie sądowe) co w konsekwencji zawiesza prawo lokalne.
art. 42a ust. 4 – nadaje Radzie Ministrów możliwość określenia złóż węgla kamiennego lub węgla brunatnego oraz ich lokalizacji kierując się zasadami racjonalnej gospodarki złożami oraz bezpieczeństwem energetycznym kraju. Nie wspomina się tu ani słowem o dobru obywatela
i ochronie jego mienia. Jest to istotne naruszenie zasady zrównoważonego rozwoju. Interes jednej grupy przedsiębiorców stawiany jest jako nadrzędny.
art. 42c ust. 3 – wspomina o zasięgnięciu opinii wójta, burmistrza, prezydenta, jednak sama opinia nie jest wiążąca.
art. 42c ust.5 – wskazuje, że w sytuacji braku opinii wójta, burmistrza, prezydenta w ciągu 14 dni od otrzymania wniosku, uważa się, że wydał on opinię pozytywną. Jaką mamy pewność, że negatywna opinia samorządu zostanie w ogóle uwzględniona w procesie tworzenia obszaru specjalnego przeznaczenia? Zwrócić trzeba również uwagę na fakt, że 14 dni to stanowczo za mało na przeprowadzenie analizy, która pozwoli na rzetelne wydanie opinii
art. 42k ust. 4 – narzuca samorządom zmiany planów zagospodarowania przestrzennego w przeciągu roku od wydania przez ministra właściwego do spraw środowiska koncesji. W przypadku niedotrzymania terminu wojewoda wyda zarządzenie zastępcze, wprowadzające obszar specjalnego przeznaczenia do miejscowego planu zagospodarowania. Tym samym odbiera się gminom najważniejszą kompetencję, jaką jest kształtowanie polityki przestrzennej. Uderza to w zrównoważony rozwój gminy. Jest to również groźne dla przedsiębiorców innych, niż kopalnie. Jak mogą oni planować na takich terenach rozwój działalności. Ponownie naruszamy zasady zrównoważonego rozwoju.
art. 42m ust. 3 – nieuregulowany stan prawny nieruchomości nie stanowi przeszkody do wszczęcia i prowadzenia postępowania o udzielenie koncesji. Budzi to obawy, że nie zawsze skrupulatnie będzie regulowana sytuacji prawna nieruchomości będących w zainteresowaniu przedsiębiorstw górniczych. Będzie to szczególnie widoczne w przypadku regulacji szkód górniczych.
W uzasadnieniu czytamy: Przedmiot proponowanych zmian ma na celu usunięcie przeszkód prawnych komplikujących poszczególne etapy realizacji inwestycji polegającej na wydobyciu węgla kamiennego lub węgla brunatnego ze złóż o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej. Obawy budzi ułatwianie przedsiębiorstwom działania nie zauważając problemów wynikających z działalności przedsiębiorstw w stosunku do lokalnej społeczności. Wymienione regulacje mają przyśpieszyć i usprawnić prowadzenie postępowania administracyjnego, celem którego jest realizacja inwestycji gwarantujących bezpieczeństwo energetyczne państwa. Szybkość postępowania może wyeliminować stronę społeczną. Powstaje niepokój, iż usprawniona procedura pominie potrzeby i bezpieczeństwo mieszkańców terenu wyznaczonego jako obszar specjalnego przeznaczenia.
Na koniec podkreślamy po raz kolejny fakt, że tylko i wyłącznie skoordynowana polityka prowadzona przez samorząd i wspierana przez rząd może zatrzymać degradacje środowiska na terenach górniczych oraz wpłynąć na poprawę jakości powietrza, którym oddychamy. Intensywne działania podjęte przez niektóre z samorządów, broniących się przed eksploatacją górniczą, nie mogą zostać zniweczone nieprzemyślaną oraz skrajnie jednostronną polityka polskiego rządu, który zapomina o innych mieszkańcach terenów górniczych, którzy nie są związani zawodowo z kopalniami.
W imieniu Zarządu
Anna Hetman
PRZEWODNICZĄCA ZARZĄDU
Stowarzyszenia Gmin Górniczych w Polsce