Doroczna Konferencja Gmin Górniczych, organizowana przez Stowarzyszenie Gmin Górniczych w Polsce, to jedno z najważniejszych wydarzeń poświęconych problematyce obszarów górniczych i pogórniczych. Od lat stanowi przestrzeń do rozmów o trudnych tematach, które wymagają współpracy samorządów, instytucji państwowych, ekspertów i przedstawicieli branży wydobywczej.
Tegoroczna edycja odbyła się 9 czerwca 2026 roku w Rybniku, gromadząc szerokie grono uczestników zainteresowanych przyszłością regionów, które od dekad funkcjonują w otoczeniu przemysłu górniczego. Cykliczne forum dialogu o wyzwaniach i przyszłości terenów pogórniczych pozwala wspólne pochylić się nad realnymi problemami. Celem wydarzenia od zawsze jest stworzenie przestrzeni, w której wszystkie zainteresowane strony mogą otwarcie rozmawiać o wyzwaniach wynikających z działalności wydobywczej. Tylko dialog i współpraca pozwalają wypracować rozwiązania odpowiadające na potrzeby mieszkańców gmin górniczych.
W 2026 roku na pierwszy plan wysunęły się trzy kluczowe obszary: wstrząsy górnicze, hałdy pogórnicze, zalania i podtopienia.
Eksperci analizowali, czy obecne narzędzia prawne, techniczne i organizacyjne są wystarczające, aby sprostać zarówno dzisiejszym, jak i przyszłym wyzwaniom.
Działalność górnicza nieodłącznie związana jest z pojawiającymi się podziemnymi wstrząsami. Są one uciążliwe dla mieszkańców regionów górniczych oraz mogą stanowić finansowe obciążenie zarówno dla mieszkańców jak i samorządów. W trakcie dyskusji próbowaliśmy poznać metody stosowane przy monitorowaniu i raportowaniu wstrząsów. Specjaliści z PIG-PIB, GIG-PIB oraz WUG podkreślili, że choć intensywność wstrząsów będzie stopniowo maleć, górotwór pozostanie aktywny jeszcze wiele lat po zakończeniu wydobycia. Oznacza to konieczność utrzymania systemów monitoringu i stałej oceny ryzyka. W tej sytuacji wydaje się tym bardziej zasadnym opracowanie rzetelnego narzędzia, które zabezpieczyłoby interes mieszkańców oraz samorządów w odniesieniu do ubiegania się o wypłatę odszkodowań z tytułu poniesionych szkód. Można uznać, że pomimo wygaszania górnictwa węgla kamiennego nie znikną uciążliwości związane z tą działalnością.
Podobnie problem wygląda w przypadku hałd, czyli składowisk odpadów powstałych w wyniku działalności wydobywczej. Hałdy to trwały element krajobrazu terenów pogórniczych. Nie wszystkie można zagospodarować, a część z nich stanowi poważne wyzwanie środowiskowe. W takcie dyskusji szczególną uwagę zwrócono na hałdę w Radlinie, która od lat jest jednym z największych problemów Subregionu Zachodniego. Dzięki współpracy burmistrza Radlina, p. Zbigniewa Podleśnego i Polskiej Grupy Górniczej S.A. pojawia się jednak realna szansa na opanowanie sytuacji.
Czy takie szanse mamy w sytuacji dotyczącej wód kopalnianych? Na chwilę obecną wszyscy zapewniają, że wody kopalniane będą odpompowywane do końca świata. W Bukownie i Bolesławiu podjęto jednak inne decyzje, ze skutkami których próbują sobie dzisiaj poradzić włodarze tych miejscowości. Wskazali oni, że tereny dotąd uznawane za bezpieczne dziś są regularnie zalewane. To efekt m.in. zmian w gospodarce wodnej po ograniczeniu odpompowywania wód kopalnianych. Eksperci podkreślali, że skala potencjalnego zagrożenia dla Górnego Śląska jest poważna, a działania prewencyjne muszą być planowane już teraz.
Tegoroczna konferencja ponownie potwierdziła, że największą wartością jest możliwość spotkania wszystkich stron przy jednym stole. Dzięki temu mamy szanse na spojrzenie na problemy z różnych perspektyw oraz wskazanie obszarów, w których konieczne jest podjęcie pilnych działań. Jako organizatorzy podkreślamy, że misją wydarzenia jest łączenie samorządów, instytucji i ekspertów, bo tylko współpraca pozwala skutecznie odpowiadać na wyzwania, które nie znikną wraz z zamknięciem kopalń.
